Ak Lınyo Lubir

Araya mesafe koymak / mesafeli durmak

2011-11-04T21:29:00.004+02:00

İstenmeyen kişiden ya da işten uzak durmak, belli bir ilişki dozajını geçmemek.

İngilizce karşılığı keep at a distance (keep: tutmak, saklamak, distance: mesafe). Bir kişi ile olduğunda, fazla yüzgöz olmamak için araya konulan ilişki bariyeri olarak geçiyor, ancak bir nesne söz konusu olduğunda, bu deyim, fiziksel bir aralığı da işaret ediyor. Kişi ile ilgili olan kısmı bizim için yeterli.

keep at a distance

Kolları sıvamak

2011-04-04T21:08:00.002+03:00

Bir işi yapmaya hazırlanmak.

İngilizcesi şöyle: roll up one's sleeves (roll up: yuvarlamak, one: kişi, sleeve: kol, giysi kolu). Tam çevirisi, kişinin giysisinin kolunu yuvarlaması, olan bu deyim elbette Türkçesiyle aynı anlama işaret ediyor. Hazırlık aşamasını, gömleğin ya da giysinin kollarını kıvırmakla eğretilemek göze ve kulağa hoş gelen bir kültür kardeşliği.

roll up one's sleeves

Burun kıvırmak

2011-03-08T16:04:00.004+02:00

Küçümsemek, önem vermemek anlamında kullanılır.

İngilizce karşılığı ise turn one's nose up. (Turn up: çevirmek, kıvırmak; nose: burun)

Buradaki birebirliğin, "omuz silkmek" maddesinde anlatılan birebirlikten farklı olduğunu düşünüyorum. Çünkü orada sözü edilen -2010'un En'lerini belirlerken de değindiğim gibi- bir jesttir. Jestlerin anlamlarındaki paralellik ise farklılık kadar şaşırtıcı değildir bana kalırsa. Her iki kültürde de omuz silkmenin önemsememek anlamına geliyor olması, el sallamanın Yunanistan'da "cehenneme kadar yolun var" anlamına gelmesi kadar ilginç değil. Buradaki burun kıvırmak ise elbette bir mimik değil, evlerden ırak, o ne be öyle! Ancak önemsemediğimiz, küçümsediğimiz şeyleri anlatırken kıvrılan uzvun aynı olması filhakika pek hoş. (Bu cümleyi de ben kurdum, evet.)

Meram benim, takdir sizin.

turn one's nose up

Çıkmadık candan umut kesilmez

2011-03-08T15:28:00.004+02:00

Karşılığı TDK'da aynen şöyle veriliyor:
Elden gitti sandığımız bir şeyle ilgimiz büsbütün kesilmemişse gereken çabayı harcayarak onun elimizde kalmasını sağlayabileceğimizi umabiliriz.
Garantisi yok tabii. Umut dünyası.

İngilizcedeki "yakın" karşılığı ise şöyle: While there's life there's hope
(while: -iken, sürece; life: can, canlılık hayat; hope: umut)

Life, yani canlılığın "çıkmadık can" şeklinde karşılık bulması bence dilin zenginliğine güzel bir örnek teşkil etmektedir. Ne güzeldir ki umut, her iki dilde de ölüm kapımızı çalmadıkça varlığını sürdürecektir.

While there's life there's hope

Gönül telini titretmek

2011-03-07T23:56:00.000+02:00

Duygulanmak, içine işlemek.

Bu deyimi her ne kadar TDK Sözlüğü'nde bulamasam da kullanıldığı yerleri ve anları hatırlıyorum. İngilizcedeki karşılığını da görünce buraya yazmak gerek diye düşündüm: tear/tug at heartstring (tear: yırtmak, tug: çekmek, heartstring: aslında böyle bir kelime yok. kalp ipi, gönül ipi olarak çevirebiliriz [heart: kalp, string: ip, şerit]). Bir insanın kalp ipini çekmek/koparmak karşılığına sahip. Anlamı da, biri size bu deyimde atfedilen şeyi yaparsa, içinizde aşk veya sempati duygularının uyanmasına neden olurmuş. İngilizce deyim sitesi böyle açıklamış. Çok ilginç, çok hoş. Neredeyse birebir aynı metaforlar kullanılmış.

Biz bazıları gibi, karşıt anlamlılara geçmedik. Misyonumuzu hâlâ ve inatla sürdürüyoruz.

tear at heartstrings

Nerede çokluk, orada bokluk

2011-02-24T14:28:00.000+02:00

Daha önce bu blogun tek zeki yazarı olduğumu kanıtlamıştım, bugün ise en yaratıcısı olduğumu kanıtlayacağım. Bugün bir zekilik yaparak bir eşleme değil, ters eşlemeyi sizlere sunarak bu blogun tüm amacı olan kültürler arası ortaklıkları da tersyüz ederek kültürler arası farklılıklarımızı ortaya koyacağım. Bölücülük dediğimiz bu olsa gerek.

Nerede çok orada bokluk, fazla sayıda insan bir araya gelince her kafadan ayrı bir sesin çıkacağını ve anlaşmanın güçleşeceğini belirtir.

İngilizce tersi ise the more the merrier (more: daha fazla, merry: şen/neşeli, merrier: daha merry). Yani gavurlar diyor ki ne kadar fazla olursak o kadar şen oluruz, daha fazla eğleniriz. Tam anlamıyla bizimkiyle tezat.

Nerede çokluk orada bokluk aratınca Google görsel'de çıkan ikinci sonuç.

The more the merrier aratınca Google görsel'de çıkan ilk sonuç

The more the merrier

Lafı ağızdan almak

2011-01-27T00:57:00.000+02:00

Karşıdaki kişinin söyleyeceği şeyi, önce davranarak söylemek. Lafı ağzından alınan bünyede, sallanıp da kapağı bir türlü açılmayan gazoz etkisi yapar.

İngilizcedeki karşılığı şöyle: took the words right out of my mouth (took [take fiilinin çekimi]: almak, word(s): sözcük(ler), my: benim, mouth: ağız). Bazı sözcüklerin birebir karşılıklarını yazmadım zira çok saçma görünecekti. Deyim içinde, diğer sözcüklerle kullanılınca bir anlam ifade ediyor böyle sözcükler. Sadede gelirsek, bu deyimin Türkçe çevirisi, "sözcükleri tam ağzımdan aldım" gibi bir şey oluyor. Anlamı elbette birebir aynı. Biçim de, dilegeliş de aynı.

took the words out of my mouth

Soğuk ter dökmek

2011-01-18T00:17:00.000+02:00

Korkmak, heyecanlanmak.

İngilizcesi: in a cold sweat (in: içinde olmak, cold: soğuk, sweat: ter/terlemek). Bizde soğuk ter dökmek olarak söylenen deyim, onlarda soğuk terler içinde olmak gibi bir anlamda kullanılıyor. Anlamı birebir aynı.

Bir kısa-ama-öz eşleşmede daha görüşmek dileğiyle.

in a cold sweat

Ağzı sulanmak

2011-01-17T23:34:00.001+02:00

İmrenmek anlamına geliyor.

İngilizcesi make someone's mouth water (make: yapmak, hale getirmek, someone: biri, mouth: ağız, water: su) ise daha çok birinin ağzını sulandırmak anlamına gelse de esas noktayı atlamamak lazım: İmrenme hali her iki dilde de ağız sulanmasıyla betimleniyor.

make someone's mouth water

Çelik gibi sinirleri olmak

2011-01-13T23:03:00.005+02:00

(Ya da sinirleri çelik gibi olmak)
Sabırlı, sakin ve sinirleri sağlam olan kişiler için kullanılır. (SS'lerin adının nereden geldiğini merak edenler için.)

İngilizce karşılığı ise nerves of steel (nerve[s]: sinir[ler], asap, steel: çelik). Birebir çevirisi için, sinirleri çelikten (yapılma) denebilir. Her iki dilde de sinir yapısı sağlam insanları tanımlarken çelik sözcüğü seçilmiş.

Ama devir değişti, e tabi çelik de değişti.

nerves of steel

Kıçında kurt olmak

2011-01-13T16:01:00.001+02:00

Kıçında kurt olmak için destekleyici Türkçe kaynak bulamadım. Kıçında kurt kaynamak gibi bir şey de buldum ama onu da pek destekleyemedik. Ancak büyük Türkçe dahisi Ali Bey'in yüksek onayıyla kıçında kurt olmak diye bir söz öbeğinin varlığından emin oldum. Özel hayatımda da bolca kullandığım bu söz öbeği heyecandan yerinde duramayan zındıklar için kullanılır. Örneğin "kıçında kurt mu var, otur iki dakika Ali" gibi.

Çevirisi için biraz serbest düşündük, ancak anlamı aynı olduğundan kastım, şöyledir: "((to) have) ants in your pants" ((to) have: sahip olmak/içermek, ant(s): karınca(lar), in: içinde, your: senin, pants: (yerine göre) pantalon veya don)). Motamot çevirirsek pantalonundan/donunda karınca olması gibi ilginç bir kavrama denk geliyor. Ancak anlamı birebir aynıdır: Heyecandan, tedirginlikten vs. den yerinde duramamak. Biz tabii Türk olarak daha müstehcene kaçmışız, gavurlar kibar kibar. Bence bizdeki daha iyi.

Ants in your pants

Google görsel aramada ants in your pants için çıkan sonuçlardan birisi

Efenim bize bu söz öbeğini gönderen Gizem Caner'e teşekkürü borç bilir, doktora savunmasında ve ilerleyen hayatında kendisine başarılar dileriz.

Bir elin parmaklarını geçmez

2011-01-11T22:50:00.000+02:00

Az anlamına gelir.

İngilizcedeki karşılığı da neredeyse birebir: can count on the fingers of one hand (can: -ebilmek, count [on]: saymak, finger[s]: parmak[lar], one: bir, hand: el). Adedini söylemek istediğin bir şeyi "Bir elin parmaklarında sayabilirsin" biçiminde kullanılıyor. İşaret ettiği anlam elbette birebir aynı, ama farkındaysanız diziliş olarak biraz farklı. Ancak her iki söyleyişte de, nesnenin azlığı, bir elin parmaklarının sayısı ile sınırlanarak belirtiliyor. Ne hoş.

can count on the fingers of one hand

Zeytin dalı uzatmak

2011-01-09T01:07:00.008+02:00

Barışın simgesidir.

Pek çok kültürde geçen bu deyimin Fransızcasını ve de İngilizcesini sunarım:
tendre à qn le rameau d'olivier
hold out the olive branch
(hold out: sunmak, uzatmak, olive: zeytin, branch: dal)

Aslında blogun amacına her ne kadar uysa da kültürlerarası etkileşimin bizi pek de şaşırtamadığı bir örnektir. Çünkü zeytin dalı tee Antik Yunan'dan bu yana barışın ve iyi niyetin göstergesi olmuştur. Dolayısıyla pek çok kültürde "zeytin dalı uzatmak" deyimi aynı anlama geliyorsa da burada aslında büyütülecek bir şey yok. Zaten herhangi bir şeyin kaynağı Antik Yunan'a dayanıyorsa emin olun yedi düvel bir araya gelse onu tedavülden kaldıramaz. Aslında zeytin dalı ile barış arasındaki ilişkinin orijini tam olarak bilinmiyor, wikipedia sevgilim de öyle diyor, bakın işte:

"The original link between olive branches and peace is unknown. Some explanations center on that olive trees take a very long time to bear fruit. Thus the cultivation of olives is something that is generally impossible in time of war. Another explanation could be, since olives are among the first crops, offering an olive branch establishes camaraderie, and maintains peace, through the exchange of cultivation knowledge."

Mealen:

"Zeytin dalı ile barış arasındaki ilk bağın ne zaman kurulduğu bilinmiyor. Bazı açıklamalar, zeytin ağaçlarının meyve vermesinin çok uzun sürmesi temeline dayanıyor. Böyle olunca zeytini savaş zamanında yetiştirmek genelde imkânsız oluyor. Zeytinlerin, hasadı yapılan ilk ürünlerden biri olması sebebiyle, zeytin dalı uzatmanın, yetiştiricilik bilgisinin paylaşılması yoluyla dostluğun kurulmasını ve böylece barışın tesis edilmesini sağladığı yönünde bir başka açıklama da mevcuttur.

Bir de şöyle bir açıklama var, bu da İncil'de geçmekte (Genesis). Nuh, Büyük Tufan'dan sonra uzun zamadır kara yüzü görmeden gemisiyle yol almaktadır. İleride bir kara parçası olup olmadığını öğrenmek için bir güvercin gönderirler, güvercin ağzında bir zeytin dalıyla döner. Böylece gemidekiler kurtulduklarını anlar, zeytin dalı da Tanrı tarafından affedildiklerinin işareti olur.

Kuşlar söyledi

2011-01-08T19:35:00.000+02:00

Kişinin, gizli ya da öğrenilmesi güç bir bilgiyi nereden aldığını söylemekten imtina ettiği anlarda, bilginin kaynağını gizlemek için kullandığı ifade.

Efendim İngiliz kardeşlerimiz de buna şöyle diyorlar: a little bird told to me (a: bir, little: küçük, bird: kuş, [to] tell: söylemek, to: -e/-a, me: ben). Çevirisi, motamot yapılırsa "bana küçük bir kuş söyledi", serbest stil yapılırsa "küçük bir kuştan duydum" olur. Anlam olarak aynı. Gizli bilgilerin kaynağının her iki kültürde de kuş olması bana ilginç geldi.

a little bird told to me

2010 yılının en iyileri belli oldu

2011-01-04T23:47:00.004+02:00

Atasözlerini ve Deyimleri (ve bazı Söz öbeklerini de) Sevenler Cemiyeti, 2010 yılının en iyi eşlemelerini seçti. Seçimleri geçen hafta tamamlayan cemiyet, tek kararsız üyesi olan Perçem'in 3 tane seçimi 1,5 haftadır yapamaması sonucunda onun tercihleri olmadan sonuçlarını açıklama kararı aldı ancak bu metnin yazıldığı sırada seçimlerin elimize ulaşacağına dair medyaya yayılan dedikodular henüz netlik kazanmadı.

Yarışma kapsamında her yazara diğer yazarların her birinden 3 kategoride ayrı ayrı ödüller verildi: En Komik Eşleme, En Güzel Eşleme ve En Kel Alaka Eşleme. Kel Alaka söz öbeğine de eşleme arayan yazarlar için eşeğin sudan gelmesi bekleniyor ancak ona da bir eşleme bulunamadığından şimdilik tüm çabalar aşırı başarısız ilan edildi.

Ve beklenen an geldi, işte ilk ödüller:

Ali'nin görüşüyle Düd'ün En:

Komik Eşlemesi:
23.12.10 Kıçı tavana vurmak
Sitenin konseptiyle ilgili olmayan bir deyimi, kurallardaki esneklikleri değerlendirip arka kapıları iyi kullanarak okuyucuya sunan, bu esnada silah arkadaşının gönlünü de hem nüktedanlığı hem de şirinliğiyle alabilen bu benzersiz yazısı için kendisine 10 üzerinden 9,5 veriyorum. 0,5 puanı da nazar değmesin diye kestim. Lisedeki hocalarım bana hep 99 verirlerdi, 100 verip de nazar değdirmemek için. Çok zekiydim ben.

Güzel Eşlemesi: (Yazar (Ali) burada edebiyat anlamında döktürse de matematik alanında bir bok bilmediğini açıkça göstermektedir. 9.9.09 da evlenmek isteyen Çinli kızlar gibi 2010'un en iyileri seçmesine 2009 yılından bir eşleme seçmesini ancak Mart ayına yaklaşıyor oluşumuzla açıklayabiliyorum - Düd)
9.9.09 Kitabına uygun
1 yıldan uzun bir süre önce yazdığı bu eşleştirmesinde Düd arkadaş, henüz zincirlerini kırmamış dikkat ederseniz. Etliye sütlüye karışmadan, eşleştirmesinin anlamını verip hemen sıvışmış. Bir espri denemesi, bir zekâ gösterisi yok. Pırıl pırıl, sade. O zamanlar sanırım benden daha çok korkuyordu. Sonradan çenesi açıldı. Şüphesiz ki onların sonu cehennemliktir.

Bunu buraya almamın sebebi ise, sitenin konseptine uygun olan ve beni oldukça şaşırtıp sevindiren bir eşleştirmeyi bulmuş olması. Kendisini tebrik ediyorum, 99 veriyorum.

Kel Alaka Eşlemesi: (Bu eşleme ile anlıyoruz ki yazar blog 10 yıllık olsa 2010'un en iyilerine 2001 tarihli eşleme seçecekmiş - Düd)
25.08.09 Havlayan köpek ısırmaz
Adam kendi koyduğu bağlantıya bile bakmaya üşeniyor. All bark and no bite, İngilizcede çok konuşup hiçbir icraate geçmeyenler ya da çok sert konuşsa da oldukça mülayim tabiatlı insanlar için kullanılıyor. Bizse, korkutmak için bağıran birinin aslında bir bok yapamayacağını söylemek için kullanıyoruz. Yani, eşleşme birebir değil. Hazret uydurmuş. Öyle ki, İngilizce deyimin aslında ne anlama geldiğini bile yazmamış. Sadece motamot çeviriyi vermiş. Bu ne oğlum, kafan mı iyiydi o zamanlar? Ama iyi uydurmuş. Bu çabası için 0,5 veriyorum, sen ilk kategoriye eklersin, toplamda 100 olursun.

Düd ödülünü alırken. Yaşadığı mutluluk tarif edilemez.

Ve sırada Düd'ün Ali için seçtiği ödüller var.

Düd'ün görüşüyle Ali'nin En:

Komik Eşlemesi:
25.12.10 Gülmekten yerlere yatmak
Size çok komik gelmeyebilir ancak yazarın burada bana özel yaptığı açıklama (Türkçem zayıf olduğu için abim olarak bana hep kanat germiştir bu Ali) beni çok güldürmüştür. Gerisi için ancak zorlama diyebilirim. Zira buna söz öbeği bile denmez sayın Ali, 10 yıllık roflı aldın bu blog kapsamına soktun ya, 4chan başına yıkılsın. O nedenle sana puanım komiklik için 8, eşleme için 3.

Güzel Eşlemesi:
7.12.10 Açık yürekli
Aslında eminim, arasam daha iyi eşlemelerini de bulurum mendebur Ali'nin ama nedense sevdim ben bu deyimi. "İçi dışı bir olmanın, her iki kültürde de, yaşam kaynağı olan "kalbin" açıklığı ile nitelendirilmesi bence ilginç ve güzel bir nokta." noktası beni de etkiledi. Ancak yazarın Türkçe açıklamayı yaparken kısaca içi dışı bir olmak demek yerine yabancı kelimeler süslü entel bir tanıma kaçması kendisine vereceğim puanı düşürüyor. Üzülerek sana puanım 8 diyorum Ali.

Kel Alaka Eşlemesi:
19.11.10 Pişmiş aşa su katmak
Yani Ali'ciğim, zorladığını kendin de kabul ettiğinden çok yüklenemiyorum ama bana kafan güzel derken senin kafan nasıl acaba? Yani pişmiş aşa su katmakla bir şeyin üstüne soğuk su dökmeyi nasıl bağdaştırdın, eş anlamı atasözleri, deyimler ve söz öbekleri bitti mi ki böyle kasıntı eşlemelere geçtik? Hani bunlara anca seneye başlayacaktık? Şimdi ikisinde de su var diye (pişmekten sıcak-soğuk da bağlarsın sen gerçi) eşek sudan gelince, eşeğin bir tarafına su kaçırmak, aynı derede iki kere yıkanılmaz falanı da mı pişmiş aşla bir tutalım (eneee, aynı derede iki kere yıkanılmaz bildiğin eşleme.. Gerçi o ünlü birinin sözüydü aslında sanki..)? Bu eşleme için sana puan dahi vermiyorum. Hiçbir yere ekleme, kal öyle ortada.

Ve sıra büyük yazar Perçem'de. Kendisi seçimleriyle birlikte özür mahiyetinde gönderdiği bir paket çikolatının içine şu notu tıkıştırmış:
Düd & Ali kopradkşını Ak Lınyo Lubir'in en yeni üyesi olarak
Kendin Pişir Kendin Ye 2010 finalistlerini açıklıyorum:

Perçem'in görüşüne göre Düd'ün En:

Komik Eşlemesi:
27.12.10 Kraldan çok kralcı olmak
Görsel destekli bu süpersonik eşleşme beni benden almıştır. Bulunmaz
"nimet" gerçekten.

Güzel Eşlemesi: (Üzüm üzüme baka baka kararır demişler (var mı eşlemesi?), Perçem de 2010'un en iyilerinin 2009'u da kapsadığını düşünenlerden, blogdaki tek zeki yazarın ben olduğu böylece kanıtlanmış oldu)
18.11.09 Samanlıkta iğne aramak
Anlatım, eşleşmenin uyumu ve de örnekli açıklamalarla bu payeyi almaya
hak kazanmıştır.

Kel Alaka Eşlemesi:
24.09.09 Göz kulak olmak
Yamuluyorsam düzeltin ama verilen İngilizce karşılık olan keep an eye
on bizde daha çok gözü üstünde olmak, denetlemek anlamına gelmektedir (Yahu ben çok farklı bir şey mi dedim, pimpirikli -Düd).

Perçem'in görüşüyle Ali'nin En:

Komik Eşlemesi:
19.11.10 Pişmiş aşa su katmak
Örnek cümle. Bu kadar. Yerlerdeyim.

Güzel Eşlemesi:
14.12.10 Aynı gemide olmak
Kesinlikle çok şaşırtıcı. Her iki kültürde de deniz üstünde olmanın
eşit şartlarda olmaya karşılık gelmesine dikkat çekmesi bakımından
takdire şayan.

Kel Alaka Eşlemesi:
9.3.10 Omuz silkmek
Her iki kültürde de önemsememek anlamına gelmesi blogda yerini bulsa
da bu bir deyim değil, jesttir. Söz konusu burun kıvırmak olsaydı,
gerek etiketleme gerekse açıklama olarak daha yerinde olacaktı. Bunu
bilir bunu söylerim.

Ve sıra geldi sona sakladığımız Perçem'in ödüllerine. Bu seçim çok zor olduğundan Ali bir akşam bizim eve geldi, oturduk bir büyük rakı devirdik, Ali bir ara içinde balık olmaya çalıştı ama fotoğraflayamadım, sonra saatlerce tartıştık ve çok uzun tartışmalar sonrasında Perçem'in üç ödülünü de bu blogdaki tek eşlemesine vermeye karar verdik.

Ali ve Düd görüşüyle Perçem'in En:

Komik, Güzel ve Kel Alaka Eşlemesi:
22.11.10 Son gülen iyi güler
Bu eşlemeyi seçtiğimizde aklımıza gelen ilk şey "bu daha önce bizim aklımıza nasıl gelmedi lan?" oldu tabii ki. Sonra Amerikalıların asla bu kadar uzun bir cümle kurmayacaklarını farkettik ve rahatladık. Bir de ben -Düd- bu deyimin "revenge is a dish better served cold"a (intikam soğuk yenen bir yemektir gibilerinden bir şey) daha yakın olduğunu düşündüğümü ortaya koydum ancak Ali o aralar henüz solungaç çıkaracak kadar evrimleşemediğinden ölmüştü. Bundan sonra blogda sadece ben yazacağım, Perçem de senede bir bir şeyler karalar artık.

Ödül töreni sonrası büyük yazarlar bir arada.

Bu blogdaki tüm yazıların toplamından daha uzun olan bu yazıyı sonunda yazabilmiş ve daha da önemlisi bitirebilmiş olmanın mutluluğu ile bu akşam muhteşem bir uyku çekeceğim çok sevgili okur. Dilerseniz ben uyurken siz de bizimle en sevdiğiniz eşlemeleri paylaşın, sinerji olsun. Ali'ye öykündüm yabancı kelime kullandım. Evet.

Seneye görüşmek üzere, eşlemelere devam.

Kraldan çok kralcı olmak

2010-12-27T16:55:00.001+02:00

Kraldan çok kralcı olmak, bir şeyi o şeyi bulan/ortaya koyan insandan daha çok savunmak, o kişiye yalakalık yapmak anlamında kullanılır. Muhteşem TDK'ye göre (farketmemiş olanlar için: İroni yapıyorum) birinin davasını ondan çok savunur olmak da demekmiş. Ülkemizde örnekleri bolca olduğundan örnek verme gereği duymadım.

Deyimimizin İngilizcesi more royalist than the king (more: daha fazla, royalist: kralcı, kral yanlısı, than: burada -den -dan anlamında, king: kral). Çevirisi de anlamı da birebir aynıdır.

Bu deyim ayrıca başka dillerde de mevcut
Fransızca: plus royaliste que le roi
Almanca: katholischer als der papst

Google Görsel Arama'da Kraldan çok kralcı için çıkan ilk sonuç.

Deyimi gönderen Ahmet Arkın'a buradan teşekkürü borç bildim, nihayet bana da birileri bir şeyler gönderiyor, Ali'nin yanında ezik kalmıyorum, mutluyum.

Gülmekten yerlere yatmak

2010-12-25T16:02:00.001+02:00

Bunu da açıklatmayın bana. The Dude için açıklayabilirim gerçi, o pek bilmiyor Türkçeyi: Bu ifade, fasulyeyi çok yiyen tekir kediler için kullanılıyor.

İngilizcesi de çok benziyor, ama aynı değil: rolling/falling on the floor laughing (falling: düşmek / rolling: yuvarlanmak, on: üzerine, floor: zemin/yer, laughing: gülmek). Tam çevirisi "gülerek yere düşmek/yuvarlanmak" anlamına geliyor. Aynı insani durumu anlatıyor, ama iki dildeki söz öbekleri arasında çok küçük bir fark da yok değil. Bence göz ardı edilecek bir fark. Önemli olan şey, aşırı gülme eyleminin her iki kültürde de insanın kendini yere atarak gösteriyor olması. Bence bu, her şeye değer. Bir de rakı şişesinde balık olsam.

falling on the floor laughing

Kıçı tavana vurmak

2010-12-23T12:11:00.000+02:00

Öncelikle: Kişisel blogum olsa sorun değil de Ali'ciğimle beraber yürüttüğümüz bir blog olduğundan böyle ayıplı bir başlıkla giriş yaptığım için kusura bakmayın. Gerçi Ali de muhtemelen "de canım n'olacak" diyecektir (kendisi benden daha terbiyesizdir). Bir diğer sorun ise bu söz öbeğinin site konseptine tam olarak uymaması ama onu şimdilik ciddiye almıyoruz.

Aslında sizin de bildiğiniz üzere, kıçı tavana vurmak çok sevinmek, çok mutlu olmak demek. Bir de şaşkınlıktan ne diyeceğini bilememek demekmiş ancak bu bağlamda kullanıldığını hiç duymadım.

Öbeğimizin İngilizce karşılığı hit the roof/ceiling ((to)hit: vurmak, roof/ceiling: çatı/tavan). Yani tavanı vur gibi bir çeviriye sahip oluyor ama başına s/he koyarsanız tavana vurdu anlamına geliyor. Anlamı ise çok sinirlenmek (yani site konseptiyle alakası yok). Yani daha kibar olmasına rağmen bizdekinin aksine olumsuz bir anlamı var. Gerçi çok sinirlenmeyi anlatırken gavurlar "go/going/went apeshit" demeyi tercih ediyorlar, bu da maymun bokuna gitmek gibi saçmasapan bir çeviriye sahip (maymunların çok sinirlenince birbirlerine boklarını atmalarından geliyor olabilirmiş) ama o konuya girmiyoruz. Ali dövme, aklıma geldi yazmam gerekliydi.

hit the roof

Sudan çıkmış balığa dönmek

2010-12-19T22:39:00.000+02:00

Kişinin, daha önce başına gelmeyen bir durumda kalarak ne yapacağını bilememesi.

Aynı durum İngilizcede de aynı şekilde belirtiliyor: fish out of water (fish: balık, out of: dışında, water: su). Suyun dışındaki balık anlamına gelen bu ifade, aynı anlama işaret ediyor. Balığın sudan çıktığındaki çaresiz durumu, ataları, her iki kültürde de benzer bir sonuca götürmüş.

fish out of water

Çetin ceviz

2010-12-14T23:20:00.000+02:00

Aşılması zor bir durumu niteler bizim çetin ceviz. Bu sorgulanmakta olan bir insan da olabilir, çözülemeyen bir matematik sorusu da.

İngilizler buna tough/hard nut to crack (tough: zorlu, çetin, hard: sert/zor, nut: sert ve kabuklu yemiş (to) crack: çatlatmak/kırmak). Kırması zor ceviz/fındık/fıstık gibi bir çevireye sahip oluyor ve birebir aynı anlama geliyor okur bu.

Kusura bakmayınız Ali bana "Türkçen hâlen kötü" dediği için moralim bozuk, böyle tatsız tutsuz yazdım. Türkçe bilmiyorum nasıl olsa, istesem de daha iyisini yazamazdım zaten (ağlayan surat).

tough/hard nut to crack

Rusçası da varmış okurlar bunun o da şuymuş: крепкий орешек. Anlayan varsa bize de anlatsın, hep biz hep biz nereye kadar..

Aynı gemide olmak

2010-12-14T22:48:00.000+02:00

İyiliğin de kötülüğün de herkes için eşit olduğunu çünkü şartların herkes için aynı olduğunu belirtir.

İngilizcedeki karşılığı da oldukça yakın: be in the same boat ([to] be: olmak, in: içeride, same: aynı, boat: gemi/tekne). Ne yakını yahu, aynıymış: "aynı gemide/teknede olmak." Anlamı ve söz dizimiyle de birebir aynı. Böyle bir deyim için, her iki kültürde de karada ya da havada değil de, denizde giden bir taşıtı seçmek gerçekten ilginç. Çeviri değilse, çok heyecanlı ve güzel bir ortaklık anlamına geliyor.

be in the same boat

Dünkü çocuk değilim!

2010-12-09T22:39:00.000+02:00

Bir kişinin, söylenen sözlere ya da durumlara karşı kolayca kanmayacak kadar deneyimli ve yetişkin olduğunu göstermek için kullandığı ifade.

İngilizcede de çok çok benzer bir şekilde söyleniyor: I wasn't born yesterday (I: ben, born: doğmak, yesterday: dün). Tam çevirisi "Ben dün doğmadım" olan bu ifadenin işaret ettiği anlam, bizimkiyle tamamen aynı. Doğum konusundaki benzer söyleyiş, duruma ilginçlik katıyor. Bence tabii.

I wasn't born yesterday!

Açık yürekli

2010-12-07T20:25:00.000+02:00

İçinden geçenleri filtresiz bir şekilde, sonunda ne olacağını düşünmeden açıkça söyleyen ve bu şekilde davranan kişileri nitelemek için kullanılır.

İngilizcede bu kişilere şöyle deniyor: open-hearted (open: açık, heart: kalp). Çevirisi, bizim Türkçe deyimimizle birebir aynı. İçi dışı bir olmanın, her iki kültürde de, yaşam kaynağı olan "kalbin" açıklığı ile nitelendirilmesi bence ilginç ve güzel bir nokta.

open-hearted

Gözden ırak olan gönülden de ırak olur

2010-12-04T23:51:00.000+02:00

Görmediğimiz insanlara karşı sevgimizi ve ilgimizi kaybedebiliriz, onları unutabiliriz, bizler çünkü hayırsızız.

İngilizcesinde ise şöyle bir karşıtlık var: out of sight, out of mind (out of: dışında, sight: görüş mesafesi, mind: zihin). Çevirirsek, "görmediğiniz kişiler unutulur" mânâsında bir öz var. Aslında, anlam olarak bizim atasözümüzle birebir aynı ancak anglosaksonlar, gönül yerine zihin sözcüğünü tercih ediyorlar. Biz aşklı meşkli Akdeniz toplumu olarak gönüle gönül koymuşken ve unutacak olmayı, kalbe bağlarken, bu soğuk batılıların aklı fikri raasyonellikte, akılda fikirde.

out of sight, out of mind

Tahtaya Vur -2-

2010-12-02T01:07:00.009+02:00

Aslında tahtaya vur söz öbeğini daha önce incelemiştim. Ancak ben bugün hiç de incelememişim gibi tekrar inceledim, üstelik de öncesinde "yazıldı mı la bu" diye arama da yapmıştım.. Baktım ki yeni tanımım daha güzel, üstelik çok güzel yeni bir kaynak da bulmuşum, yayımlıyorum, bu da bir ilk olsun. Bu aralar hep ilkleri gerçekleştiriyoruz falan.. Umarım kimse beni dövmez (evet, Ali'den korkuyorum).

Kendimi aşıyorum, riski alıyorum ve diyorum ki "artık bunun da ne demek olduğunu açıklamama gerek yok herhalde?". Tamam tamam, nazar değmesin, aman ağzından yel alsın, tahtaya vur da çocuğun kaderi değişmesin vs. vs. gibi bir anlama gelir. Böyle saçmaladım ama bence siz anladınız.

İngilizcede bu öbek knocking on wood olarak geçer, ancak konuşma dilinde knock on wood (knock(ing): vur(mak), on: üzerine/üzerinde wood: tahta) kullanılır (eski tanımıma göre touch on wood da varmış). Knock on wood Türkçesi ile birebir aynı çeviriye ve anlama sahiptir. Ayrıca bu söz öbeğinin yeryüzündeki 32 milyon dilde daha kullanıldığını az önce öğrendim, aşağıdaki uzantıdan onları da inceleyebilirsiniz.

Knocking on wood

Hamiş: Bana kimse bir bok göndermiyor, yine kendim buldum. Gerçi Kevin Smith bir podcast'ta söyledi oradan aklıma geldi. O zaman ben de ona teşekkür edeyim.

Kafa kafaya vermek

2010-12-01T13:17:00.001+02:00

Birkaç kişinin biraraya gelip bir sorun çözüm üretmek için yardımlaşması, fikir alışverişinde bulunması.

İngilizcedeki amcalarımız, teyzelerimiz buna şöyle demişler: put heads together (put: koymak, head: kafa/baş, together: birarada). Tam çevirisi "kafaları biraraya getirmek" oluyor. Anlamı da aynı, dizilişi de aynı.

put heads together

Hamiş: Bunu da Selen gönderdi, sağ olsun. Bir de düzelti yaptı. Ben geçen gönderdiği deyimde, onun Eski Yunanca'da yüksek lisans yaptığını söylemişim. Değil efenim. Eski Yunanca, lisans eğitimini aldığı yer. Yüksek lisansını Eski Çağ Tarihi'nde yaptı. Gözlerinden öperim.

Alman usulü

2010-11-28T19:33:00.000+02:00

Herkesin kendi hesabını ödediği bir lokanta/kafe âdeti.

İngilizlerde ise buna şöyle deniyor: Dutch treat (Dutch: Hollandalı, treat: ısmarlama/davranmak [burada yazılamayacak kadar çok anlamı var]). Anlam birebir aynı, tek farkı ise, biz bu yükü Almanlara yıkarken, İngilizler Hollandalılara yıkmış.

Dutch treat

Hamiş: Egem'e çok çok teşekkürler. Kendisi bu ulvi benzerliği nereden bulduğunu açıklarken şöyle diyor: "Yemek ısıtırken cnbc-e'de başlayan despırıt hausvayfs'ta müçemmel bir ekspreşın duydum."

Ne pahasına olursa olsun

2010-11-26T09:54:00.000+02:00

Bir amaca ulaşmak için, sonuçları ne olursa olsun her türlü zorluğu göze almak anlamına gelir

İngilizcedeki kardeşlerim bu deyimi şöyle kullanıyorlar: at all costs (at: -de/-da, all: her/tüm, cost: maliyet/eder/paha). Birebir çevirirsek "tüm maliyetlerde" gibi saçma sapan bir karşılığa denk geliyor, ancak İngilizce düşünme mekanizmasını harekete geçirdiğinizde, bizim deyimimizle aynı algı noktasına hitap ettiğini fark ediyorsunuz. Ben size İngilizce düşünemezsiniz demedim.

at all costs

(Bu da mı gol değil The Dude ve tehlikeli fasulye? Ha, bu da mı gol değil?)

Çocuktan al haberi

2010-11-23T23:11:00.001+02:00

Çocukların; saflıklarıyla yetişkinlerin kurallı dünyalarından ayrıldıklarını ve kemiksiz doğruyu göz önüne serebilen bakış açılarını anlatan ifade.

Bu seferki karşılığımız Latinceden geliyor: ex ore parvulorum veritas (ex: -den/dan, ore [os]: ağız, parvulus: küçük çocuk / parvulorum: çocukların, veritas: gerçek). Birebir olarak çevirdiğinizde, "gerçek küçük çocukların ağzından çıkar" oluyor.

ex ore parvulorum veritas

Hamiş: Eski Çağ Tarihi yüksek lisans sahibi Selen'e çok teşekkürler. Bizi yalnız bırakmadı. In vino veritas!

Aynı bokun laciverdi

2010-11-22T23:12:00.002+02:00

Farklı bir şey söylüyormuş gibi davranıp aslında aynı şeyi başka sözcüklerle ifade eden kişiler ya da iki farklı yöntemin aynı sonuca götürdüğü durumlar için kullanılır.

İngilizcedeki karşılığı da aslında ilginç. Birkaç farklı şekilde kullanılabiliyor: same shit different day / same shit different smell / same shit different setting ya da same shit different asshole (same: aynı, shit: bok, different: farklı/başka, day: gün / smell: koku / setting: yer/mekân / asshole: göt deliği). Sırayla çevirirsek eğer, aynı bok başka gün / aynı bok farklı koku / aynı bok farklı mekân / aynı bok farklı göt. Anlam olarak aslında her biri aynı değil. Biz, kişiler ya da olaylar söz konusu olduğunda, her durum için aynı bokun laciverdi diyebiliyoruz, ama onlar farklı deyim kullanıyorlar. Örneğin, bir olay için same shit different day denirken, bir kişi hakkında konuşurken same shit different asshole deniyor.

same shit different ...

Hamiş: Bu boklu güzel bilgi için Sinem'e teşekkürler. Katkılarını her zaman bekliyoruz.

Son gülen iyi güler

2010-11-22T22:42:00.003+02:00

Bir işin sonunu görmeden sevinmemek gerektiğini belirten bu veciz sözde, ancak işin sonunda başarı sağlanmışsa sevinmenin kişinin selameti açısından daha iyi olacağı vurgulanır. Evet.
Ve evet, öhöm, blogun İngilizce dışındaki ilk eşleştirmesi geliyor:

ride bene chi ride l'ultimo (ridere: gülmek, bene: iyi, chi: her kimse, ultimo: son, nihai).
Ama illa İngilizcesi de olsun isterseniz, hemen efenim, buyursunlar:

the one who laughs last laughs best
Hemen çarpanlarına ayıralım:
(to) laugh: gülmek, last: son, en sonunda, best: en iyi (şekilde)
Birebir anlam, birebir kullanım! Ak lınyo lubirdir a dostlar, aklınyolubirdir!

ride bene chi ride l'ultimo
the one who laughs last laughs best

Çürük yumurta

2010-11-19T23:51:00.000+02:00

Güvenilmez, kötü insanları tanımlamak için kullanılır.

İngilizcede de buna karşılık bir şey var: bad egg (bad: kötü, egg: yumurta). Aynı anlamda kullanılıyor, hiç merak etmeyin. Yumurta her yerde yumurta.

bad egg

Not: Bu deyimi bize ileten Perçem'e çok teşekkürler. İlk misafir deyimimizi almış olduk. Sağ olsun.

Gaza Geliyoruz, Geldik!

2010-11-19T22:39:00.003+02:00

Hiçbir şey yokken, belli bir dürtüyle âniden işe koyulmak anlamına gelir.

İngilizce karşılığını bilmiyoruz. Amacımız da onu yazmak değil zaten. Biz şey, artık daha aktif olmaya karar verdik. Artık haftada en 1-2 tane deyim gönderebiliriz sanıyoruz. Takip etmek isterseniz birer de sosyal ağ hesabı açtık:

Twitter (twitter: aynı zaten değişmiyor, hıhı evet)

Facebook

Görüşürüz.
Ali ve The Dude

Not: Özellikle İngilizce dışındaki dillerde katkı yapmak isterseniz çok memnun oluruz. İngilizceye de kapımız açık tabii.

Pamuk ipliğiyle bağlı olmak

2010-11-19T22:05:00.000+02:00

Her ne kadar pamuk ipliğini sert bir ip olarak bilsem de (olmaya da bilir tabii, bilen biri bizi aydınlatsın) bir şeye pamuk ipliğiyle bağlı olmak deyimi, TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü'ne göre "pamuk ipliğiyle bağlanmak *" demekmiş. Kaynak olarak bu sözlüğü neden kullanmadığımı anlayabilmişsinizdir. Kendilerini bu yaratıcı açıklamalarından dolayı tebrik ettikten sonra gerçek anlamını sorgularsak, bir şeye (genelde hayata) ucu ucuna, her an kopabilecek bir şekilde bağlı olmak, tehlike altında olmak anlamında kullanılır.

Deyimin İngilizce karşılığı biraz daha belirsiz, iplik türünü belirtmekten kaçınmışlar ki benim gibi şüpheciler merakta kalmasın: Hang by a thread (hang: asmak/burada asılı olmak, by: tarafından, (a) thread: (bir/tek) ip). İplikle bağlı olmak gibi bir anlamı var, pamuk dışında birebir aynı anlama gelir.

Şimdi de pamuk gibi çocuk var mı diye bakmaya gidiyorum.

hang by a thread

Pişmiş aşa su katmak

2010-11-19T21:52:00.001+02:00

Planlanan, hesaplanan ve yolunda giden bir işi bozmak, çomak sokmak.

Cevriye, pişmiş aşa su kattı.

-Refik Halit Karay (Tam TDK olalım)

İngilizcedeki karşılığı ise biraz zorlamayla aynı anlama çekilebiliyor: pour cold water on something (pour: dökmek, cold: soğuk, water: su, on: üzerine, something: bir şey). Tam Türkçe karşılığı, bir şey üzerine soğuk su dökmek. Anlamı da birebir aynı. Tek farklılık, biz bir de işin içine pişmiş aş katıyoruz. O kadar kadı kızı olur. Kusur.

pour cold water on

Sonum olacak

2010-11-19T21:42:00.001+02:00

Bir işin ya da bir kişinin, insanı sıktığını, yorduğunu ve çok zorladığını belirtmek için kullanılır. "Bu iş benim sonum olacak" ya da "Bu kız benim sonum olacak."

İngilizcedeki karşılığı birebir değil, ama anlam itibariyle aynı: will be the death of (will: gelecek zaman eki, be: olmak, death: ölüm, of: -nin/-nın eki). Burada, "ölümüm olacak" deniyor, bizse "sonum olacak" diyoruz. Her son bir başlangıç değil midir?

will be the death of

Kuş uçuşu

2010-06-24T23:27:00.000+03:00

İki yer arasındaki, dolaysız ve dolayısıyla en kısa mesafeyi belirtmek için kullanılır.

İngilizcedeki karşılığı as the crow flies (crow: karga, fly: uçmak), tam olarak karga uçuşuyla anlamına geliyor. Kuş mahlûkatı burada kargaya evrilmiş. Anlam, birebir aynı.

as the crow flies

Yüreği ağzına gelmek

2010-04-20T22:03:00.001+03:00

Aşırı korkmak, heyecanlanmak anlamına gelir.

İngilizcedeki karşılığı da şöyle: heart is in mouth (heart: kalp, in: içinde, mouth: ağız). Makina çevirisi yürek ağızda olarak yapılabilir, ama biraz güzel bir tercümeyle bizim atasözümüzle aynı anlama varacak hale getirebiliriz. Gerçekten de böyle olunca bu deyim, bizimkiyle birebir aynı şeyi söyler.

heart is in mouth

Kara haber tez duyulur

2010-03-13T23:21:00.000+02:00

Kötü bir haber, alıcısını çok kolay bulur anlamına gelir. Bu aslında, insanların felâket tellalı olmak konusunda gösterdikleri benzersiz çabaya karşı ortaya çıkmış bir atasözü olmalı.

İnsan her yerde insan olduğundan, bu alışkanlık, İngilizcede de benzer bir şekilde karşılık bulmuş: Bad news travels fast (bad: kötü, news: haber, [to] travel: hareket etmek/seyahat etmek, fast: hızlı). Tam olarak çevirdiğimizde, Kötü haber hızlı hareket eder/yayılır gibi bir anlama denk geliyor. Eh, anlam olarak tümü ama dizgesel olarak biraz farklı.

Bad news travels fast

Bel altı (vurmak)

2010-03-09T23:07:00.003+02:00

Oyunu kitabına uygun oynamayanlar için kullanılır (site içi gönderme için kasmak). Zaman zaman şerefsizlik yapanlar için de kullanılır, "vaaay, bel altı vuruyor demek" gibi.

İngilizcesi below the belt (below: altında/alt/aşağıda, belt: kemer) şeklindedir. Kemer altı/bel altı şeklinde çevirilebilir. Birebir aynı anlama gelmektedir.

below the belt

Ağzı sıkı olmak

2010-03-09T22:59:00.002+02:00

Sır vermemek.

İngilizcedeki karşılığı ise biiiir parça farklı: tight-lipped (tight: sıkı, lip: dudak). Sıfatfiilleştirilmiş bu ifade, dudakları sıkı sıkıya kapalı anlamına geliyor. Bu sitede yer alan önceki akıl yürütmelerimize uygun davranırsak, dudakları sıkı sıkıya kapalıysa o zaman beşerin ağzı da kapalıdır ve sıkıdır, diyebiliriz. Anlam olarak zaten aynı da, mantıksal olarak da benzerliği bulmak gerek diye düşünüyoruz.

tight-lipped

Dilinin ucunda olmak

2010-03-09T22:52:00.001+02:00

Hatırlanmak istenen şeyin söylenmesine ramak kaldığını belirtir. Unutulan şey her neyse, kısa bir süre içinde ortaya çıkacağı kesindir.

İngilizcedeki karşılığı: be on the tip of tongue ([to] be: olmak/bulunmak, on: üzerinde, of: -nin/-nın, tongue: dil). Hem anlam hem de sözdizimi olarak birebirdir.

to be on the tip of tongue

Yumurta bile kıramaz

2010-03-09T22:47:00.001+02:00

Yemek yapmaktan anlamayan (genelde) erkekler için kullanılan bir ifade. Yemek yapmayı bilmeyen kadınları belirtmek (aşağılamak) için de kullanıldığı oluyor.

İngilizcedeki karşılığı ise biraz farklı: can't boil an egg (can: -ebilmek, n't [not]: olumsuzluk eki, [to] boil: kaynatmak, egg: yumurta). Burada iki farklı kültürün, en basit yemek olarak, aynı gıdadan yapılan iki farklı yiyeceği imlediğine tanık oluyoruz. Anglosakson kültürde yumurta kaynatmak, yemek yapamamanın eşiği iken, Türk kültüründe bu sahanda yumurta olmuş.

can't boil an egg

Omuz silkmek

2010-03-09T22:39:00.002+02:00

Önemsememek anlamına gelir.

İngilizcedeki tam karşılığı shrug (one's) shoulder (to shrug: silkmek, shoulder: omuz). Anlam olarak da Türkçedeki deyimle birebirdir. Aslında shrug kelimesi tek başına da omuz silkmek anlamında kullanılır.

shrug shoulders

Tahtası eksik olmak

2010-01-27T21:22:00.000+02:00

Normal kabul edilen davranışlara aykırı hareket kişiler için kullanılır. Deli dememeye kastım yalnız.

Bunun İngilizce karşılığı, aslında bizim deyimimizle aynı değil, ama aradaki ikiliği yazmak istedim. İngilizcedeki deyim have a screw loose ([to] have: sahip olmak, screw: vida, loose: gevşek). Anlamı, vidası gevşek olmak. Anlam olarak, tahtası eksik olmak deyimiyle aynı. Ancak sizin de fark edeceğiniz gibi, bizde, vidası gevşek diye de bir deyim var, lâkin bu deyim, olur olmaz her şeye gülen kişileri belirtmek için kullanılır. İlginçtir. Vidanın gevşemesi, bir kültürde deliliğe yorulurken, diğerinde yavşak hareketlere layık görülmüş. Tıpkı jaw dropping'de yaptığım gibi, burada da benzetme işini bir adım götürebilirim. Nedir? Vidası gevşek olursa, tahta düşer ve eksik olur. Mazallah!

have a loose screw

Rüzgâra karşı işemek

2009-12-26T23:17:00.000+02:00

Sonunda bir şey elde edilemeyecek bir işi boş yere götürmeye çalışmak.

İngilizcede pissing in/into the wind ([to] piss: işemek, in/into: içine/içine doğru, wind: rüzgâr), yani rüzgâra [doğru] işemek olarak karşımıza çıkıyor. Hadisenin zarfı da mazrufu da birbirinin aynısıdır.

pissing in the wind

Ya sev ya terk et

2009-12-26T23:05:00.000+02:00

Faşist bir söylemdir. "Bulunduğun yeri ya da iletişim hâlinde olduğun kişiyi/toplumu, özellikleri ne kadar olumsuz olursa olsun, o halleriyle kabul etmek zorundasın yoksa gidersin," anlamında kullanılır. Örnek vermek gerekirse, Türkiye'deki azınlıklara, çoğunluğun söylediklerini kabul etmeleri yoksa buradan defolup gitmeleri hatırlatılır sık sık.

Faşistlik evrensel bir olgu olduğundan, bu söylem İngilizcede de kendini gösterir ve take it or leave it ([to] take: almak, it: bu/şu/o, or: ya da/yoksa, [to] leave: terk etmek) olarak karşımıza çıkar. İşaret ettiği anlam birebir aynıdır.

Take it or leave it

Arı gibi

2009-12-24T15:28:00.002+02:00

Çok çalışmak, çok hızlı olmak anlamlarına gelen bir deyim.

Arılar, İngilizcede de çalışkan olmakla ilişkilendirilmiş: [to] be as busy as a bee (to be: olmak, busy: meşgul/yoğun, bee: arı, as....as: gibi/kadar). Arı gibi yoğun, yani arı kadar [hızlı] çalışıyor olmak anlamına geliyor. Hayvanların özelliklerini, insan özelliklerine atfetmek hemen her toplumda aynı metaforlara indirgeniyor sanki. Ne ilginç.

be as busy as a bee

Dilini kedi mi yuttu?

2009-12-24T15:17:00.000+02:00

Bir soruya cevap vermesi ya da bir konu üzerinde fikir yürütmesi beklenen kişinin hiç konuşmaması üzerine söylenen söz.

İngilizcedeki karşılığı cat got your tongue (cat: kedi, got [to get]: almak/yakalamak, your: senin, tongue: dil). Çevrildiğinde, tam olarak Türkçedeki anlamı veriyor. Anlam olarak da biçim olarak da.

Cat got your tongue

Ağzı açık kalmak

2009-12-24T15:13:00.001+02:00

Çok şaşırmak.

İngilizcede bu deyim, kulağı biraz ters taraftan tutularak söyleniyor, ama hem anlam olarak hem de nihai biçim olarak Türkçedekiyle aynı anlama geliyor. İngilizlerin kullandığı şekli jaw-dropping (jaw: çene, dropping: düşürücü). Bu ifadeyi çevirdiğimizde, çene düşürücü/çeneyi düşürücü gibi bir anlam çıkıyor. Hani çizgi filmlerde, çok güzel bir dişi gördüğünde erkek hayvanın gözlerinden kalpler çıkar da çenesi yere düşer ya, işte o durum. jaw-dropping girl (girl: kız) gibi kullanılabilir. Çene düşerse ne olur? Ağız açık kalır. Böyle de ilginç bir etkileşim olmuş demek ki. Ak lınyo lubir işte.

Jaw-dropping

Köprünün altından çok sular aktı

2009-11-30T14:42:00.000+02:00

Bir olayın üzerinden çok fazla zaman geçtiğini ve dolayısıyla durumun değiştiğini anlatan bir deyim.

İngilizcede farklı şekillerde ancak bizdekiyle aynı anlama gelecek biçimde kullanılıyor. Örneğin, a lot of water has passed/flowed/gone under the bridge/dam (a lot of: çok, water: su, to pass/flow/go: akmak/geçmek, under: alt/altında, bridge: köprü, dam: baraj). İngiliz ingilizcesinde bu deyim, geçmişte kalan, unutulan bir meseleyi ifade ederken "Water under the bridge" olarak da kullanılıyor. Ama bizim kullandığımız şekli de, yani köprüden (ya da Amerikalılarda olduğu gibi barajdan) akma metaforu da günlük dilde mevcut.

A lot of water has passed under the bridge

Samanlıkta iğne aramak

2009-11-18T20:55:00.002+02:00

Çok büyük bir yerde çok küçük bir şeyi aramak anlamında kullanılır (şehirde kişi aramak için de kullanılır).

İngilizcesi Needle in a haystack (needle: iğne, in: içinde, haystack: tınaz, saman balyası) şeklindedir. Birebir çevrisi Saman balyasında iğne şeklindedir. Cümle içindeki kullanım şekli aynı olmasa da birebir aynı anlamda kullanılır.

Needle in a haystack

Yaraya tuz basmak

2009-11-14T16:22:00.001+02:00

Bir kişinin üzüntüsünü artıracak şekilde davranmak, acısının üzerine gitmek. Türkçede yaraya tuz biber ekmek olarak da kullanılabilir.

İngilizcedeki tam karşılığı rub salt in a wound (to rub: sürtmek, salt: tuz, in: içine/içinde, wound: yara) deyimidir. Tam olarak çevirdiğimizde, yaraya tuz sürtmek anlamına gelir. Türkçedeki ile birebir aynı anlama sahiptir.

rub salt in a wound
yaraya tuz biber ekmek

Burnunu sürtmek

2009-11-14T16:18:00.001+02:00

Karşıdaki kişinin yanlış bir davranışta bulunduğunu o kişiye belli etmek, hissettirmek, hatırlatmak, aklının başına gelmesini sağlamak.

İngilizcede (to) rub someone's nose in it (to rub: sürtmek, nose: burun, in: içine/içinde) olarak geçer. Tam olarak çevirdiğimizde, burnunu bir şeyin içine sürtmek anlamına gelir. Türkçede kullandığımız anlama, doğrudan değil ama dolaylı olarak sahiptir.

rub someone's nose in it

Erken kalkan yol alır

2009-11-08T23:56:00.005+02:00

Aslında fazlasıyla adı üstünde bir atasözü olsa da açıklayalım, bir işe erken başlayanın kazançlı çıkacağını, daha fazla işi rahatlıkla bitireceğini belirtir. Gerçek anlamıyla da kullanılır.

İngilizcesi early bird gets/catches the worm (early: erken, bird: kuş, (to) get: kapmak, catch: yakalamak, worm: kurt/solucan) şeklindedir. Erken/hızlı davranan kuş solucanı kapar olarak çevirebiliriz. Çeviri biraz farklı olsa da anlam olarak birebir aynıdır. Öncü kişilerin başarıyla ödüllendirileceği anlamında da kullanılır. Ancak bu kullanım yaygın değildir.

early bird catches the worm

Haydan gelen huya gider

2009-10-31T23:34:00.004+02:00

Kolay ve emek harcamadan elde edilen şeylerin aynı kolaylıkla kaybedileceğini belirten atasözüdür.

İngilizcesi Easy come easy go (easy: kolay, come: gel/mek, go: git/mek). Motamot çevirisi kolay gelen kolay gider şeklindedir. Birebir aynı anlama gelmektedir.

Easy come easy go

Gülü seven dikenine katlanır

2009-10-02T15:59:00.004+03:00

Bir şeyi isteyen birinin onun beraberinde getireceği bazı kötü şeylere de katlanmak zorunda olduğunu belirtir.

İngilizcesi There's no rose without a thorn (rose: gül, thorn: diken). Motamot çevirisi dikeni olmayan gül yoktur şeklindedir. Anlamı birebir aynıdır.

There's no rose without a thorn

Dost kara günde belli olur

2009-10-01T23:32:00.000+03:00

Yalnızca iyi günde değil, kötü günde ve ihtiyacınız olduğunda da yanınızda olan dostunuz, sizin gerçek dostunuzdur, anlamına gelir.

İngilizcede A friend in need is a friend indeed (a: bir, friend: arkadaş, need: ihtiyaç, indeed: gerçekten) olarak geçer. Çevirirsek: İhtiyaç ânınızda yanınızda olan dost, gerçek dosttur. Aslında bu atasözünün, "insanların, sizin yardımınıza ihtiyaç duyduklarında size sanki arkadaşınızmış gibi davrandıkları" şeklinde de algılandığı söylenir.

A friend in need is a friend indeed

Göz kulak olmak

2009-09-24T13:35:00.000+03:00

Birini/bir şeyi korumak, gözetlemek anlamında kullanılır.

İngilizcesi Keep an eye on (eye: göz, on: üzerinde, keep: tutmak/saklamak). Motamot çevirisi üzerinde göz tutmak dır. Çevirisi birebir aynı olmasa da anlamı birebir aynıdır. İngilizler kulağı fazla gerekli görmemişlerdir.

Keep an eye on

Kuşbakışı

2009-09-23T13:36:00.016+03:00

Yukarıdan, yüksekten aşağıya bakış anlamına gelir.

İngilizcesi Bird's-eye view (bird: kuş, eye: göz, view: bakış açısı/manzara). Motamot çevirisi kuş gözü açısı/manzarası şeklindedir. Birebir aynı anlamı taşımaktadır.

Bird's-eye view
Kuşbakışı

Kuş uçuşu

2009-09-20T14:24:00.005+03:00

İki nokta arasını düz bir çizgide aşarak alınacak mesafedir. İki nokta arasındaki en kısa yolu temsil eder.

İngilizcesi As the crow flies (crow: karga, (to) fly: uçmak). Motamot olarak Karga uçarken/karganın uçtuğu gibi şeklinde çevrilebilir. Birebir aynı anlamı taşımaktadır. Kargalar su üzerinde uçarken suya inmediklerinden ve en yakın kara parçasına direkt olarak yönlendiklerinden bu terim yaygınlaşmıştır.

As the crow flies

Yerin kulağı var

2009-09-19T12:32:00.001+03:00

Gizli konuşulan bir konunun, hiç beklenmedik bir biçimde başka kişilerce, hattâ gizli konunun muhatapları tarafından öğrenilebileceğini anlatır.

İngilizcesi Walls have ears (wall(s): duvar(lar), to have: sahip olmak, ear(s): kulak(lar)). Bizdeki yer, burada duvar olmuştur. Onun dışında anlamı ve sözdizimi birebir aynıdır.

Walls have ears

Top sende

2009-09-19T12:27:00.000+03:00

Bu deyim, adım atma sırasının karşı tarafta olduğunu anlatır.

İngilizcesi, birebir aynı olmamakla birlikte, çok benzer bir durumu belirtir: The ball is in their court (ball: top, their: onlar, court: kort/saha). Top onların kortunda/sahasında, olarak çevrilebilecek bu deyim, topa vurma sırasının karşı tarafta olduğunu belirtir, yani Türkçedeki anlamla birebir aynıdır.

The ball is in their court

Kafasını kuma gömmek

2009-09-09T17:14:00.002+03:00

Etrafında gerçekleşen (yanlış) olayları görmezden gelmek anlamında kullanılır.

İncgilizcesi Bury (hide) one's head in sand (bury: gömmek, hide: saklamak, head: kafa, sand: kum). Birebir aynı çeviri ve anlama sahiptir.

Kitabına uygun

2009-09-09T17:10:00.003+03:00

Bir şeyin yasalara ters düşmediğini, yasal olduğunu belirtir. Kitabına uydurmak ise yasal olmayan bir şeyi yasal gibi göstermek anlamına gelir. Karıştırılmamalıdır.

İngilizcesi By the book (book: kitap). Birebir aynı çeviri ve anlama sahiptir.

by the book

Çocuk oyuncağı

2009-09-09T17:01:00.004+03:00

Bir işin çok kolay olduğunu belirtmek için kullanılır. Hiç K'nex oynamamış bir neslin bu atasözünü türettiği düşünülmektedir.

İngilizcesi Child's play (child: çocuk, play: oyun). Motamot çevirisi çocuk oyunu anlamına gelmektedir. Birebir aynı anlamı taşımaktadır. Piece of cake* (çeviri: kek parçası) ve Easy as pie* (çeviri: kek (yapmak) kadar kolay) da aynı anlamda kullanılır. Hiç pasta yapmamış kişilerce türetildiği düşünülmektedir.

Dilini kedi/fare mi yuttu?

2009-09-09T16:55:00.003+03:00

Bir kişiye neden konuşmadığını sormanın farklı bir yoludur. Alaycı veya sinirli bir tonda kullanılır.

İngilizcesi Cat got your tongue? (cat: kedi, got: almak/kapmak, your: senin, tongue: dil). Dilini kedi mi kaptı/aldı olarak çevrilir ve birebir aynı anlamda kullanılır.

cat got someone's tongue

İtalyanca: il gatto ti ha mangiato la lingua? (*)
Rusça: язык проглотил? (*)

Eve ekmek götürmek

2009-09-07T22:47:00.003+03:00

Geçinmek anlamında kullanılır.

İngilizcede de geçinmek anlamıyla, Bring home the bacon (to bring: getirmek, home: ev, bacon: bir çeşit pastırma) deyimi kullanılır. Bizdeki temel gıda maddesi ekmek, burada, onların temel gıda maddesi pastırmaya dönüşmüştür.

Bring home the bacon

Köprüleri atmak/yıkmak

2009-09-07T22:42:00.002+03:00

Bir işten vazgeçmek veya geri dönme imkânı kalmayacak biçimde kesin bir davranışta bulunmak. Yolları kapatmak, olarak da kullanılabilir.

Burn (one's) bridges (to burn: yakmak, bridge(s): köprü(ler)), bu deyimin İngilizce karşılığı. Anlamı da Türkçedeki deyimin aynısı.

Burn (one's) bridges

Camcı dükkânına girmiş fil

2009-09-03T21:12:00.005+03:00

Çok hassas bir konu üzerinde beceriksizce konuşan veya bu konuyla ilgili olarak sallapati ve duyarsız davranan kişiler için kullanılır. Bir fil, hassas bir malzeme olan camın satıldığı dükkâna girdiğinde dükkânın hâli nice olursa, hassas bir konuyla ilgili olarak dikkatsiz ve gamsız davranan kişiler de, o konuyu o hâle getirirler. Güzide TDK, bu deyime sözlüğünde yer açmamış ancak Google'da aratırsanız, bu deyimin kullanıldığı çok güncel başlıkları görebilirsiniz.

İngilizce söylenişi Bull in a China shop'tur (bull: boğa, China shop: çanak çömleğin, Çin porseleninin satıldığı mağaza). Birebir aynı anlama işaret eder ancak armut-elma değişimine benzer bir şekilde fil-boğa farklılığı görülür.

Bull in a china shop

Dereyi geçerken at değiştirilmez

2009-09-03T21:06:00.002+03:00

Bu deyim, yapılan bir işin ortasında, o işin yapılma yönteminin veya o işe dahil olan kişilerin değiştirilmemesi gerektiğini ifade eder. Bu durum, zorluk yaratacağı gibi tehlikeli de olabilir.

İngilizce karşılığı Change horses in midstream (to change: değiştirmek, horse(s): at(lar), midstream: akıntının ortası). Türkçedeki deyimle aynı anlama geliyor.

Change horses in midstream

Ne ekersen onu biçersin

2009-09-03T20:41:00.002+03:00

İki anlamda kullanılmaktadır; Birincisi nasıl davranırsan öyle karşılık görürsün anlamına gelir, diğeri ise "iyilik yap iyilik bul, kötülük yap kötülük bul" benzeri bir anlam taşımaktadır. Geçmişte veya günümüzdeki davranışlarımızın ileride olacakları etkilediğini belirtir.

İngilizce You reap what you sow (you: sen, reap: biçmek/kesmek, sow: ekim yapmak). Birebir aynı çeviri ve anlama sahiptir. What comes around goes around da aynı anlama sahiptir.

You reap what you sow

Fırtına öncesi sessizlik

2009-09-02T14:14:00.004+03:00

Büyük bir değişimden önceki sakin dönemi niteler. Bu sakinlik durağan ya da devinimli olabilir.

İngilizce (the) Calm before the storm (calm: sakin, before: önce, storm: fırtına). Motamot çevirisi fırtına öncesindeki sakinlik şeklindedir. Birebir aynı anlamı taşımaktadır.

the calm before the storm

İtalyanca: La quiete prima della tempesta (*)

Çürük elma

2009-09-01T20:45:00.003+03:00

İyilerin arasında yer alan kötü kişiler için kullanılır. Hattâ bu kötü kişiler, iyileri de kötüleştirme kapasitesine sahiptir.

İngilizcedeki karşılığı olan Bad/Rotten Apple (bad: kötü, rotten: çürük, apple: elma), bizdekiyle aynı anlama sahiptir.

Bad/Rotten apple

Ateş olmayan yerden duman çıkmaz

2009-08-31T15:45:00.003+03:00

Gerçekliğin olmadığı yerden dedikoduların da gelmeyeceğini belirten bir atasözüdür. Birtakım ufak belirtilerin daha büyük bir şeye işaret edebileceği anlamına da gelir ancak bu ikinci tanım pek yaygın bir kullanıma sahip değildir.

İngilizce Where there's smoke, there's fire (smoke: duman, fire: ateş). Motamot çevirisi Duman olan yerde ateş de vardır şeklindedir. Birebir aynı anlamı taşımaktadır.

Ateş olmayan yerden duman çıkmaz
Where there's smoke, there's fire

Asla asla deme

2009-08-28T01:24:00.002+03:00

Asla asla deme, asla asla deme demektir. Her şeyin olası olduğunu vurgular.

İngilizcesi Never say never (never: asla, say: söylemek/demek). Birebir aynı çeviri ve anlama sahiptir.

Bir taşla iki kuş

2009-08-28T01:15:00.004+03:00

Bir taşla iki kuş vurmak, bir davranışla birden fazla amaca ulaşmak demektir. Deyimin fiziksel olarak gerçekleşmesi zordur.

İngilizcesi (to) Kill two birds with one stone (kill: öldür, two: iki, with: birlikte, one: bir, stone: taş). Motamot çevirisi bir taşla iki kuş öldürmek şeklindedir. Şiddet eğilimleri sezilebilir.

Bir taşla iki kuş
Kill two birds with one stone

Mandarin: 一石二鸟 (*)

Tahtaya vur

2009-08-28T01:08:00.005+03:00

Bu tanımın güncellenmiş hali burada.

Tahtaya vurmak batıl bir inançtır. Eylemin kendisinin kötü şansı uzaklaştırdığına inanılır. Nazar değmesin anlamında da kullanılır.

İngilizcesi Knock on wood (knock:vurmak, wood: tahta) "Tahtaya vur" (motamot: tahtanın üstüne vur) olarak çevrilebilir ve birebir aynı anlama gelir. Touch wood (touch: dokunmak, tahtaya dokun) da aynı anlama gelmektedir.

Knock on wood
Touch wood

Sen benim sırtımı kaşı, ben de senin sırtını kaşıyayım

2009-08-27T22:24:00.001+03:00

Bu deyim, iki kişi arasında faydacı bir ilişkinin yürütüldüğünü anlatmak için kullanılır. Çıkar ilişkisinin bir yansımasıdır. Bir kişinin diğerine iyilik yapması için, kendine de iyilik yapılması gerektiği şartını örtük olarak içerir.

İngilizcedeki karşılığı da tıpatıp aynıdır: You scratch my back and I'll scratch yours (you: sen, scratch: kaşımak, my: benim, back: arka, sırt, geri, and: ve, I: ben, yours: seninki).

You scratch my back and I'll scratch yours

Yolun sonu

2009-08-27T22:11:00.002+03:00

Aslında ölüm anlamına geliyor ancak bütün yolların denendiği ve artık denenecek hiçbir seçeneğin kalmadığı durumları ifade etmekte de kullanılıyor.

Deyimin İngilizcesi de hem anlam olarak hem kuruluş olarak Türkçedekiyle benzer: The end of the road/line (end: son, road: yol line: hat, çizgi).

The end of the road/line

İstisnalar kaideyi bozmaz

2009-08-26T15:38:00.002+03:00

Yapılan genellemeler ve koyulan kurallar, oluşan istisnai durumlardan etkilenmez, bağlayıcılığını korur, anlamına geliyor. Bu aslında bir atasözü veya deyim değil. Söz öbeği demek de ne kadar doğru bilmiyorum ama İngilizcedeki hâliyle karşılaştırdığımızda buraya dahil etmem gerektiğini düşünüyorum.

Bu sözün İngilizce karşılığı (gibi görünen karşılığı) The exception proves the rule (exception: istisna, to prove: kanıtlamak, rule: kural). İstisnalar kuralın varlığını kanıtlar, gibi bir anlama denk geliyor ama durum biraz açıklama gerektiriyor. Bu deyim, İngilizcede pek çok anlamı ifade ediyor. Bizim kullandığımız sözle aynı anlama gelen anlamının yanı sıra, istisna olarak ortaya çıkan bir durumun, aslında özde bir kuraldan kaynaklandığını anlatmak için de kullanılıyor. Örneğin, "Pazar günleri alışveriş merkezlerinin parkları ücretsiz" gibi "istisnai" bir ifade, diğer günlerde parkın ücretli olduğu "kuralını" dolaylı olarak vermiş oluyor.

The exception proves the rule

Kuzu postuna bürünmek

2009-08-26T15:32:00.002+03:00

Bu deyimin içinde aslında eksik olan bir öğe var, o da kurt. Onu da eklediğimizde deyim, tehlikeli ve zararlı bir kişinin, öyle olmadığını göstermek için, tehlikesiz ve zararsız biri gibi davranması anlamına geliyor.

İngilizcedeki karşılığında, bizde kayıp olan kurt da deyime dahil edilmiş. Wolf in sheep's clothing (wolf: kurt, sheep: koyun, clothing: giysi). Çevirisi de anlamı da bizim deyimimizle aynı.

Kuzu postuna bürünmek
Wolf in sheep's clothing

Vakit nakittir

2009-08-26T13:54:00.003+03:00

Genelde zamanın kıymetli olduğunu ve boşa harcanmaması gerektiğini vurgulamak için kullanılır. İşe daha erken başlamanın daha fazla para getireceği durumlarda gerçek anlamıyla da kullanılır.

İngilizcesi Time is money (time: zaman, money: para). Motamot çevirisi zaman paradır olan bu atasözü birebir aynı anlamda kullanılır.

Time is money

Aşkın gözü kördür

2009-08-26T13:32:00.004+03:00

Âşık insanın pek çok saçma davranışta bulunabileceğini, herkese bariz olan bazı şeyleri (özellikle de âşık olduğu kişinin kusurlarını) görmeyebileceğini veya görmezden gelebileceğini belirtir. Aynı zamanda toplumsal normlara göre çirkin kabul edilen insanlarla birlikte olan insanlar için de kullanılır.

İngilizcesi Love is Blind (love: aşk, blind: kör). Motamot çevirisi aşk kördür şeklindedir (gözden başka organın kor olamayacağını fark etmiş olmalılar). Birebir aynı anlamı taşımaktadır.

Love is blind

Ağlamayan çocuğa meme vermezler

2009-08-25T13:39:00.002+03:00

Hakkını aramayan, amacı uğruna yorulmayan hiç kimse istediğini elde edemez anlamına geliyor. Bir atasözü olduğu için, metaforik anlatımının yanı sıra birebir anlamını da doğru kabul edebiliriz. Meme, bir bebeğe ancak ağladığı zaman verilir.

İngilizcedeki karşılığı A closed mouth catches no flies (close: kapalı, mouth: ağız, catch: yakalamak, flies: sinekler). Atasözü, Ağzı kapalı olan sinek yakalayamaz, olarak Türkçeleştirilebilir. İnsanı örnek gösteren bizim atasözümüzün aksine, sanırım bu deyişin hikâyesi, insandan çok kurbağalarla ilgili.

Ağlamayan çocuğa meme vermezler
A closed mouth catches no flies

Avucunun içi gibi bilmek

2009-08-25T13:34:00.002+03:00

Bir işi veya bir yeri tüm ayrıntılarıyla bilmek anlamına geliyor.

İngilizcedeki karşılığı ise bizim deyimimizin neredeyse tam zıttı: Know like the back of hand (to know: bilmek, like: gibi, back: ters, arka, hand: el). Türkçe çevirisi, Elinin tersi gibi bilmek. Bizde avuç olan, onlarda elinin tersi olmuş. İşaret ettikleri anlam elbette aynı.

Avucunun içi gibi bilmek
Know like the back of hand

Tüm yollar Roma'ya

2009-08-25T13:04:00.002+03:00

Yapılan işlemin veya gidilen yolun elde edilecekleri veya varılacak hedefleri değiştirmeyeceğini belirtir.

İngilizcesi All roads lead to Rome (all: tüm, road: yol, lead to: götürmek). Birebir aynı anlama gelmektedir.

All roads lead to Rome

Elma ile Armut

2009-08-25T12:43:00.004+03:00

Elmalarla armutları karıştırmak veya elmayla armutu karıştırmak şeklinde kullanılır. Birbiriyle alakasız ve bağlantısız, hiç karşılaştırılmayacak kavramların, kişilerin, nesnelerin karşılaştırılmaması gerektiğini belirtir. Sapla samanı karıştırmak şeklinde de kullanılır.

İngilizcesi Apples and oranges (apple: elma, and: ve, orange: portakal). Birebir aynı anlamı taşımakla beraber, portakal bizde yine armuttur. Türk Atalarının armut düşkünlüğü ilgi çekmektedir.

Apples and oranges

Armut dibine düşer

2009-08-25T12:21:00.004+03:00

Çocukların temel bazı huylarını ailelerinden aldıklarına belirtir. Zaman zaman yakın arkadaşlar, dostlar veya akrabalar için de kullanılır. TDK ise tamamen farklı bir anlam veriyor: bir kimse önce yakınlarına yararlı olur.

İngilizcesi (The) Apple doesn't fall far from the tree (apple: elma, fall: düşmek, far: uzak, from: -den, -dan, tree: ağaç). Motamot çevirirsek, Elma ağaçtan fazla uzağa düşmez. Yani Elma dibine düşermiş. Armut olmuş Elma, ancak anlam değişmemiş.

Armut dibine düşer
Armut dalının dibine düşer

Almanca: Der apfel fallt nicht weit vom stamm (Elma ağacın yakınına düşer)

Havlayan köpek ısırmaz

2009-08-25T00:20:00.008+03:00

Karşımızdaki kişinin tüm saldırganlığına karşın fiziksel bir eylemde bulunmayacağı anlamına gelir.

İngilizce karşılığı All bark and no bite (all: tüm, bark: havlamak, and: ve, no: hayır, bite: ısırmak). Motamot çevrilirse, hep havlar, hiç ısırmaz anlamına gelir. Aynı anlamı taşımasa da (his/her) bark is worse than his/their bite da benzer bir anlam taşımaktadır. "Isırığı havlaması kadar kötü değil" anlamına gelir.

Havlayan köpek ısırmaz
All bark and no bite

Çıplak Gözle

2009-08-24T23:50:00.005+03:00

"Herhangi yardımcı bir araç kullanmadan, sadece insanın kendi gözüyle seçebildiği" uzaklık veya büyüklük kavramları için kullanılan bir söz öbeğidir.

İngilizce karşılığı With the naked eye (with: beraber, naked: çıplak, eye: göz). Çevirisi, Türkçesi ile birebir aynı anlama gelmektedir.

With the naked eye

Ölüm kalım meselesi

2009-08-24T21:59:00.003+03:00

Yapılmak isteneni, her ne olursa olsun, tüm sonuçlarına katlanarak yapmak anlamına gelen bu deyim, aynı zamanda sözcüklerinin çağrıştırdığı gibi ölmemek için ve kalmak (yaşamak) için mücadele etmek anlamına da geliyor. Ya herrü ya merrü deyimi de bunun bir başka türevidir.

İngilizce karşılığı Matter of life and death (matter: mesele, life: hayat, and: ve, death: ölüm). Çevirisi, Türkçe deyimin hemen hemen aynısıdır. Motamot olarak çevirirsek, Hayat ve ölüm meselesi, olur ve bizim deyimimizle aynı anlama sahiptir.

Ölüm kalım meselesi
Matter of life and death

Günleri sayılı olmak

2009-08-24T21:48:00.003+03:00

Ölmek üzere olan kişileri tanımlamak için kullanılan bu deyim, aynı zamanda bir işin sonuna gelindiğini belirtmek için de kullanılabilir. TDK'ya göre söylersek, 1) ölümü yakın olmak; 2) bir yerde kalmak için ancak birkaç günü bulunmak.

İngilizcedeki karşılığı One’s days are numbered [one: kişi, day(s): gün(ler), number(ed): sayı(lı)]. Türkçe çevirisi, bizim deyimimizle tıpatıp aynı. Anlamları da aynı.

Günleri sayılı olmak
(some)One's days are numbered

Ali'nin külâhı Veli'ye, Veli'nin külâhı Ali'ye

2009-08-24T21:38:00.003+03:00

Bu deyimin tam hâli, Ali’nin kulâhını Veli’ye, Veli’nin külâhını Ali’ye giydirmek. Açıklaması da, birinden aldığını öbürüne, bir başkasından aldığını da ona vererek işini yürütmek. Borcu borçla kapatmak da diyebiliriz. Bu deyimin, yalnızca borç ve parayla ilgili durumlara gönderme yaptığını düşünmek bana göre deyime haksızlık olur. Çok daha başka durumlar için de kullanılabilir.

Bu deyimin İngilizcedeki karşılığı Rob Peter to pay Paul (to rob: soymak, to pay: ödemek). Kabaca çevirirsek, Peter'a olan borcunu ödemek için Paul'u soymak anlamına geliyor. Peter ve Paul, Ali ve Veli'nin kültürel karşılıkları olarak karşımıza çıkıyor. Bu atasözü aynı zamanda, bir sorunu çözerken başka bir sorunu ortaya çıkarmak anlamında da kullanılabiliyor.

Ali’nin kulâhını Veli’ye, Veli’nin külâhını Ali’ye giydirmek
Rob Peter to pay Paul

Havlu atmak

2009-08-18T01:16:00.004+03:00

Antrenörlerin, boksörlerinin maçı kaybetmeye başladığını anladıklarında artık boksu bitirme amacıyla ring kenarından ringin ortasına havlu fırlatmaları, zamanla başarısızlığı kabul edip mücadeleyi terk etme anlamını kazanmış.

Bu durum İngilizcede de aynı şekilde ifade ediliyor: to throw in the towel (to throw: atmak fırlatmak, towel: havlu). http://www.phrases.org.uk sitesinin verdiği bilgiye göre aslında bu atasözünün ilk kullanım şekli to throw in the sponge imiş, yani süngeri fırlatmak. Boksu bitirme amacıyla, havlu değil de boksörü ıslatmak için kullanılan sünger fırlatılırmış. Zamanla nasıl olduysa sünger, yerini havluya bırakmış.

Havlu atmak
To throw in the towel

Sitenin Amacı

2009-08-18T01:10:00.010+03:00

Bu blogun amacı, ağırlıklı (ve belki de çoğunluklu) olarak, İngilizce ve Türkçede yer alan; aynı hassas noktaya işaret eden benzer temalı, hem aynı hem de farklı biçimde söylenmiş atasözleri, deyimleri ve söz öbeklerini aktarmaktır. Kültürlerin ve halkların birliğine ve kardeşliğine, uzaktan ve dolaylı da olsa bir destektir.

Eşleştirmeler resmi kurumlar tarafından değil, bu işi merak ve ilgilerinden dolayı yapan kişiler tarafından yapılmaktadır. Hata veya eksikliklerin olması kaçınılmazdır. Bunları bize bildirmekten çekinmeyin. Ayrıca site katkı koymak isteyen herkese açıktır. Bulduğunuz yeni eşlemeleri veya eklemek istediğiniz başka bir dildeki çeviriyi de bizimle paylaşmaktan çekinmeyin. Temelde sadece İngilizce ve Türkçe olsa da, bulabildiğimiz diğer dilleri de eklemeye çalışıyoruz. Sizden de destek bekliyoruz.